De enquêteprocedure

Een onderneming is een economische en organisatorische eenheid. De onderneming functioneert doordat haar bestuurders, aandeelhouders,  commissarissen (indien die aanwezig zijn) en personeel allemaal samenwerken om de doelstellingen van de onderneming na te streven. De doelstellingen van een onderneming bestaan vaak uit het verzekeren van het eigen voortbestaan (continuïteit) en het maken van winst.
Het komt in de praktijk vaak voor dat er tussen degenen die bij een onderneming zijn betrokken (bestuurders, aandeelhouders, commissarissen en personeel) verschillen van mening of inzicht bestaan. Die worden normaal gesproken door onderling overleg opgelost, al dan niet met behulp van op ondernemingen toepasselijke rechtsregels (het ‘ondernemingsrecht’). Zo geldt vaak de rechtsregel dat binnen een bestuur bij meerheid van stemmen wordt besloten iets wel of niet te doen. De minderheid binnen dat bestuur wordt dan ‘weggestemd’.
Toch komt het ook voor dat de verschillen van mening of inzicht niet opgelost worden, bijvoorbeeld omdat er binnen een bestuur net zoveel voor- als tegenstemmers zijn. Ook komt het voor dat de ‘weggestemde’ minderheid daar zo boos over wordt, dat er zo’n grote ruzie ontstaat dat men niet goed meer met elkaar wil of kan communiceren. Of de minderheid weigert zich neer te leggen bij en uitvoering te geven aan een meerderheidsbesluit. Ook kan het gebeuren dat men het niet eens wordt over de uitleg en betekenis van rechtsregels of contracten. De samenwerking tussen de bij de onderneming betrokken onderneming loopt dan spaak, waardoor het functioneren of zelfs het voortbestaan van de onderneming in gevaar komt. Dat levert grote en onaanvaardbare risico’s op voor bijvoorbeeld de eigenaren en werknemers van de onderneming.
In dat soort situaties kan de enquêteprocedure een oplossing vormen. In een enqueteprocedure wordt het belang van de onderneming en haar voortbestaan vooropgesteld, en richt zich op herstel van gezonde verhoudingen, sanering, en vaak ook vaststelling van wie de schuld heeft aan de ontstane crisissituatie (het vaststellen van zogenaamd ‘wanbeleid’). Tot dit laatste komt het vaak niet, en vinden partijen in overleg alsnog een oplossing. De enquêteprocedure wordt daarom regelmatig als breekijzer gebruikt, om daarmee een oplossing te forceren.